Hoeveel oogdruppels per keer zijn nodig?

Onderzoek: hoeveel oogdruppels per keer zijn nodig?

Hoeveel oogdruppels per keer zijn eigenlijk nodig? Veel mensen knijpen voor de zekerheid twee of zelfs drie keer in het flesje. Toch is bij de meeste voorgeschreven oogmedicatie één goed toegediende druppel per oog voldoende.

Het oog kan namelijk maar een beperkte hoeveelheid vloeistof vasthouden. Een tweede druppel loopt daarom vaak over de ooglidrand, komt op de wang terecht of spoelt een deel van de eerste druppel weer uit het oog.

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt bovendien dat oogdruppels uit standaardflesjes vaak al groter zijn dan de hoeveelheid die het oog zonder overlopen kan vasthouden. Meer druppels gebruiken betekent daardoor niet automatisch dat het medicijn beter werkt. Het kan juist zorgen voor verspilling, een sneller leeg flesje en mogelijk meer opname van de werkzame stof in het lichaam.

In dit onderzoek analyseert het Oculoo Research Team hoeveel oogdruppels per keer nodig zijn, waarom één druppel meestal genoeg is en wat u kunt doen wanneer u niet zeker weet of de druppel in het oog terechtkwam.

Samenvatting van de belangrijkste conclusies

De belangrijkste conclusies uit de geraadpleegde onderzoeken en medische instructies zijn:

• Bij de meeste voorgeschreven oogmedicatie is één druppel per oog per toedieningsmoment voldoende.
• Een standaardoogdruppel bevat vaak meer vloeistof dan het oog kan vasthouden.
• Een tweede druppel vergroot de werking meestal niet.
• Overtollige vloeistof loopt uit het oog of verdwijnt via het traankanaal.
• Alleen wanneer u zeker weet dat de druppel het oog volledig heeft gemist, kunt u meestal opnieuw druppelen.
• Het voorschrift van uw arts, apotheeketiket en de bijsluiter blijven altijd leidend.

Het Oogziekenhuis Rotterdam adviseert patiënten om één druppel per oog te gebruiken. Ook bij veel voorgeschreven middelen, waaronder verschillende glaucoommedicijnen en ontstekingsremmende oogdruppels, bestaat de gebruikelijke dosering uit één druppel per toediening.

Hoeveel vloeistof kan een oog vasthouden?

Het oogoppervlak is relatief klein. Tussen het onderste ooglid en de oogbol bevindt zich een ruimte waarin de oogdruppel terechtkomt. Deze ruimte wordt vaak het bindvlieszakje of de conjunctivale zak genoemd.

Onderzoek schat dat deze ruimte onder normale omstandigheden ongeveer 30 microliter vloeistof kan vasthouden voordat de vloeistof overloopt. De exacte capaciteit verschilt per persoon, houding, knipperreactie en hoeveelheid traanvocht.

Een onderzoek uit 2023 vergeleek standaardoogdruppels met kleinere druppels. De standaardflesjes produceerden gemiddeld druppels van ongeveer 40 microliter. Dat is al meer dan de hoeveelheid die het oog doorgaans zonder overlopen kan vasthouden.

Dit verklaart waarom er na één oogdruppel vaak vloeistof langs de wang loopt. Dat betekent niet automatisch dat de volledige druppel verloren is gegaan. Een gedeelte kan al op het oogoppervlak terecht zijn gekomen.

Is één oogdruppel echt genoeg?

Bij de meeste medicinale oogdruppels is één druppel voldoende, mits deze goed in het oog terechtkomt.

Een tweede druppel past meestal niet volledig meer in het oog. De extra vloeistof kan:

• over de ooglidrand lopen;
• op de huid terechtkomen;
• de eerste druppel gedeeltelijk wegspoelen;
• via het traankanaal naar de neus stromen;
• sneller in de bloedbaan worden opgenomen.

Daarom adviseren ziekenhuizen en medicijninformatiebronnen meestal om één druppel in het onderste ooglidzakje te laten vallen.

Er bestaan uitzonderingen. Bij bepaalde bevochtigende oogdruppels of kunsttranen kan in de bijsluiter staan dat één tot twee druppels gebruikt mogen worden. Ook bij bijzondere behandelingen kan de oogarts een afwijkend schema voorschrijven. Het persoonlijke voorschrift gaat daarom altijd voor algemene adviezen.

Waarom gebruiken mensen toch meerdere druppels?

Veel mensen voelen niet duidelijk of een oogdruppel het oog heeft geraakt. Een oogdruppel is klein, valt snel en kan tegelijkertijd op het oog, de wimpers of het ooglid terechtkomen.

Daarom wordt soms uit voorzorg opnieuw geknepen. Andere veelvoorkomende redenen zijn:

• het flesje wordt te hard ingedrukt;
• er komen onbedoeld meerdere druppels tegelijk uit;
• de gebruiker knippert voordat de druppel het oog bereikt;
• de druppel raakt de wimpers;
• het flesje staat niet goed boven het oog;
• de gebruiker ziet door verminderd zicht niet waar het tuitje zich bevindt;
• het is lastig om precies voldoende kracht te zetten.

Een onderzoek uit 2025 observeerde 187 mensen met glaucoom tijdens het oogdruppelen. Hoewel 84,5% minimaal één druppel in het oog wist te krijgen, voldeed slechts 36,4% aan alle criteria voor een volledig correcte toediening. Slechts 62% wist tijdens de observatie precies één druppel uit het flesje te knijpen.

Deze resultaten laten zien dat een druppel in het oog krijgen niet hetzelfde is als de volledige handeling correct uitvoeren.

Wat gebeurt er bij te veel oogdruppels?

Wanneer er twee of drie druppels tegelijk in het oog terechtkomen, loopt het teveel meestal uit het oog. Een enkele keer per ongeluk te veel druppelen veroorzaakt doorgaans niet direct schade, maar het is niet verstandig om dit structureel te doen.

Het flesje raakt sneller leeg

Wie meerdere druppels per toediening gebruikt, verbruikt meer medicatie dan nodig. Daardoor kan het flesje leeg zijn voordat een nieuw flesje beschikbaar is.

Dit is vooral relevant bij oogmedicatie die dagelijks en langdurig moet worden gebruikt, zoals bij glaucoom. Een onverwacht leeg flesje kan leiden tot het missen van behandelmomenten.

Meer medicijn kan via de traanbuis verdwijnen

Oogdruppels kunnen via het traankanaal naar de neus en keel lopen. Vanuit daar kan een deel van de werkzame stof in het lichaam terechtkomen.

Bij sommige oogmedicijnen kan dit de kans op bijwerkingen buiten het oog vergroten. Nederlandse medicijninformatie adviseert daarom bij verschillende oogdruppels om het traankanaal na toediening ongeveer één minuut zacht dicht te drukken.

De eerste druppel kan worden weggespoeld

Wanneer direct na de eerste druppel nog een druppel wordt toegediend, kan overtollige vloeistof over de ooglidrand lopen. Bij verschillende soorten oogmedicatie kan de tweede druppel bovendien een deel van de eerste druppel wegspoelen.

Daarom wordt geadviseerd minimaal vijf minuten te wachten tussen verschillende soorten oogdruppels.

Wat moet u doen als u niet weet of de druppel in het oog zat?

Het kan lastig zijn om te bepalen of de oogdruppel daadwerkelijk het oog heeft geraakt.

Let op de volgende signalen:

• u voelt kort vocht of verkoeling op het oog;
• het oog begint iets meer te tranen;
• u ziet tijdelijk waziger;
• er loopt een kleine hoeveelheid vloeistof langs de ooghoek;
• u voelt een kort prikkelend of branderig gevoel.

Deze signalen zijn niet bij ieder product of iedere gebruiker aanwezig. Geen prikkel voelen betekent daarom niet automatisch dat de druppel het oog heeft gemist.

Weet u zeker dat de druppel alleen op de wang of het voorhoofd terechtkwam? Dan kunt u doorgaans opnieuw proberen te druppelen. Moorfields Eye Hospital geeft aan dat iemand die denkt het oog volledig te hebben gemist, direct opnieuw mag proberen. Overtollige vloeistof loopt dan meestal uit het oog.

Twijfelt u alleen, maar heeft u mogelijk wel een deel van de druppel in het oog gekregen? Druppel dan niet standaard meerdere keren opnieuw. Vraag bij belangrijke voorgeschreven medicatie aan uw apotheek of oogarts welk advies voor uw middel geldt.

Hoe voorkomt u dat er meerdere druppels uit het flesje komen?

De hoeveelheid kracht die nodig is, verschilt sterk per oogdruppelflesje. Sommige flesjes zijn zacht en geven snel meerdere druppels af. Andere verpakkingen zijn juist stug en vragen veel knijpkracht.

Deze stappen kunnen helpen:

1. Oefen vooraf op een schoon zakdoekje

Knijp één keer voorzichtig in het flesje en kijk hoeveel kracht nodig is om één druppel te vormen. Het Oogziekenhuis Rotterdam adviseert dit als oefening wanneer doseren lastig is.

2. Houd het flesje rustig boven het oog

Maak geen snelle beweging. Zorg eerst dat het flesje goed is gepositioneerd en knijp daarna pas.

3. Knijp geleidelijk

Voer de druk langzaam op totdat één druppel loslaat. Stop direct met knijpen zodra de druppel valt.

4. Trek het onderste ooglid voorzichtig naar beneden

Hierdoor ontstaat een klein gootje waarin de druppel kan vallen. Dat is vaak eenvoudiger dan rechtstreeks op het midden van het oog richten.

5. Gebruik een spiegel

Een spiegel kan helpen om de positie van het flesje te controleren. Dit werkt vooral wanneer het zicht voldoende is en u het hoofd stabiel kunt houden.

6. Vraag om een druppelinstructie

Een apotheekmedewerker, verpleegkundige of oogzorgprofessional kan de handeling voordoen en controleren waar het misgaat. Apotheek.nl adviseert patiënten die oogdruppelen lastig vinden om uitleg of een hulpmiddel te vragen.

Waarom de verpakking invloed heeft op het aantal druppels

Niet ieder oogdruppelflesje produceert dezelfde druppelgrootte. De grootte van een druppel wordt onder andere beïnvloed door:

• de vorm van het tuitje;
• de opening van het flesje;
• de dikte van de vloeistof;
• de temperatuur;
• de hoek waarin het flesje wordt gehouden;
• de kracht waarmee wordt geknepen.

Onderzoek laat zien dat standaardflesjes relatief grote druppels kunnen afgeven. In een studie uit 2023 werd met een aangepaste doseerder de gemiddelde druppelgrootte met ongeveer 62% verminderd. De onderzoekers zagen daarmee een mogelijke kans om medicijnverspilling en onnodige blootstelling te beperken.

Een onderzoek uit 2025 naar pupilverwijdende oogdruppels liet bovendien zien dat kleinere druppels een vergelijkbare werking konden hebben als standaarddruppels. Dit betekent niet dat patiënten zelf hun dosering of verpakking moeten aanpassen, maar het ondersteunt wel de conclusie dat een grotere hoeveelheid vloeistof niet automatisch een beter effect geeft.

Moet u na het druppelen knipperen?

Na het toedienen kunt u het oog het beste rustig sluiten. Hard dichtknijpen of snel achter elkaar knipperen kan ervoor zorgen dat een deel van de vloeistof uit het oog wordt gedrukt.

Druk vervolgens, wanneer dit bij uw medicatie wordt geadviseerd, de binnenste ooghoek naast de neus ongeveer één minuut zacht dicht. Hierdoor blijft de druppel langer op het oog en stroomt minder medicatie via het traankanaal weg.

Een goede volgorde is:

1. Laat één druppel in het onderste ooglidzakje vallen.
2. Sluit het oog rustig.
3. Knijp de oogleden niet hard dicht.
4. Druk de binnenste ooghoek zacht dicht.
5. Veeg overtollige vloeistof met een schone tissue van de huid.
6. Raak het tuitje niet aan.
7. Sluit het flesje direct.

Wanneer is één druppel niet voldoende?

Eén druppel is geen universele regel voor ieder product en iedere medische situatie.

Volg altijd een afwijkende instructie wanneer:

• de oogarts meerdere druppels voorschrijft;
• de bijsluiter één tot twee druppels noemt;
• een behandeling kort na elkaar herhaald moet worden;
• u oogdruppels krijgt voor een oogonderzoek;
• u kunsttranen naar behoefte gebruikt;
• de arts een intensief schema voorschrijft bij een ontsteking of plotselinge drukstijging.

Verander de dosering van voorgeschreven oogmedicatie nooit zelfstandig. Meer gebruiken kan bijwerkingen geven, terwijl minder gebruiken de behandeling minder effectief kan maken.

Hulpmiddelen kunnen gericht doseren ondersteunen

Oogdruppelen vraagt dat verschillende handelingen tegelijkertijd goed gaan. De gebruiker moet het hoofd positioneren, het oog openhouden, het flesje boven het oog richten en precies voldoende kracht zetten.

Bij verminderde handfunctie, slecht zicht, trillende handen of onzekerheid kan dit lastig zijn. Onderzoek koppelt een minder goede druppeltechniek onder andere aan hogere leeftijd, verminderd zicht, artritis en problemen met de handvaardigheid.

Een oogdruppelhulpmiddel kan ondersteuning bieden bij het positioneren of bedienen van een geschikt oogdruppelflesje. Het hulpmiddel verandert de voorgeschreven dosering niet. Het doel is om de voorgeschreven druppel gecontroleerder in het oog te krijgen.

Veelgestelde vragen over hoeveel oogdruppels per keer

Hoeveel oogdruppels per keer moet ik gebruiken?

Bij de meeste voorgeschreven oogmedicatie gebruikt u één druppel per oog per toedieningsmoment. Volg altijd het etiket, de bijsluiter en het voorschrift van uw arts.

Is twee keer druppelen beter dan één keer?

Meestal niet. Het oog kan maar een beperkte hoeveelheid vloeistof vasthouden. Een tweede druppel loopt daarom vaak uit het oog of spoelt een deel van de eerste druppel weg.

Is het erg als er per ongeluk twee druppels uitkomen?

Eenmalig twee druppels gebruiken is meestal geen reden voor paniek. Veeg de overtollige vloeistof weg en gebruik bij het volgende moment weer de voorgeschreven hoeveelheid. Neem bij klachten of twijfel contact op met de apotheek.

Mag ik opnieuw druppelen als ik het oog heb gemist?

Wanneer u zeker weet dat de druppel volledig naast het oog terechtkwam, kunt u doorgaans opnieuw proberen. Twijfelt u of een deel van de druppel wel in het oog kwam? Vraag dan bij voorgeschreven medicatie advies aan uw apotheek.

Waarom loopt de oogdruppel over mijn wang?

Een standaardoogdruppel kan groter zijn dan de hoeveelheid die het oog kan vasthouden. Ook knipperen, hard dichtknijpen of meerdere druppels gebruiken kan overlopen veroorzaken.

Moet ik één of twee druppels kunsttranen gebruiken?

Dit verschilt per product. Sommige kunsttranen adviseren één druppel en andere één tot twee druppels. Controleer daarom de verpakking of bijsluiter.

Hoeveel tijd moet er tussen verschillende oogdruppels zitten?

Houd meestal minimaal vijf minuten tussen verschillende soorten oogdruppels. Hierdoor voorkomt u dat de tweede druppel de eerste wegspoelt.

Conclusie

Hoeveel oogdruppels per keer nodig zijn, hangt uiteindelijk af van het voorschrift en het gebruikte product. Bij de meeste medicinale oogdruppels is één goed toegediende druppel per oog voldoende.

Een tweede of derde druppel zorgt meestal niet voor een betere werking. De extra vloeistof loopt vaak uit het oog, wordt verspild of verdwijnt via het traankanaal.

Correct positioneren en gecontroleerd knijpen zijn daarom belangrijker dan meerdere keren druppelen. Krijgt u de druppel regelmatig niet goed in het oog of komen er steeds meerdere druppels tegelijk uit het flesje? Vraag dan om een druppelinstructie of informeer naar een passend oogdruppelhulpmiddel.

Dit onderzoek bevat algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies van een arts of apotheker. Gebruik oogmedicatie altijd volgens het etiket, de bijsluiter en het voorgeschreven behandelschema.