1,3 miljoen Nederlanders heeft moeite met oogdruppelen, hulp steeds minder vanzelfsprekend

Zo’n 1,3 miljoen Nederlanders hebben naar schatting moeite met zelfstandig oogdruppelen. Vooral richten, knijpen en het flesje stabiel houden blijken voor veel gebruikers lastig. Dat wordt steeds relevanter nu professionele hulp bij het druppelen minder vanzelfsprekend wordt. Oculoo, ontwikkelaar van hulpmiddelen voor zelfstandig oogdruppelen, baseert de schatting op landelijke gebruikscijfers en eigen onderzoek.

Nederland telt circa 1,7 miljoen gebruikers van oogmedicatie. Uit het onderzoek van Oculoo blijkt dat 76 procent van de ondervraagde oogdruppelgebruikers moeite heeft met de toediening. Oogdruppels worden onder meer gebruikt bij droge ogen en glaucoom en na oogoperaties. Voor sommigen duurt de behandeling enkele weken, voor anderen is druppelen jarenlang onderdeel van de dagelijkse routine. Ook mensen die zelfstandig druppelen, kunnen daarbij moeite hebben met richten, knijpen of het flesje stabiel houden.

Richten, knijpen en stabiel houden

Zelf oogdruppelen lijkt eenvoudig, maar verschillende handelingen moeten tegelijk goed gaan. Het flesje moet precies boven het oog worden gehouden, de hand moet stabiel blijven en op het juiste moment moet voldoende kracht worden gezet om een druppel toe te dienen.

Uit het onderzoek van Oculoo blijkt dat 60 procent moeite heeft met richten, 55 procent met het indrukken van het flesje en 40 procent met trillende of bewegende handen. Gaat het mis, dan kan de druppel naast het oog belanden of helemaal worden gemist.

“Een oogdruppel werkt alleen als hij ook echt op het oog terechtkomt”, zegt Peter Lansink, oogarts en medisch manager bij Eyescan in Medisch Spectrum Twente. “Zeker voor ouderen is zelf druppelen lastig. Druppels belanden naast het oog of worden helemaal niet toegediend. Dan kan een oogziekte verergeren, bij glaucoom zelfs met blijvend verlies van oogfunctie tot gevolg.”

Ruim zeventig keer druppelen na een staaroperatie

Hoe intensief oogdruppelen kan zijn, blijkt na een staaroperatie. Jaarlijks worden in Nederland circa 180.000 staaroperaties uitgevoerd, bijna vijfhonderd per dag. Na de ingreep moeten mensen gedurende ongeveer drie weken ruim zeventig keer oogdruppels toedienen.

Wie dat niet zelfstandig kan en daarvoor wijkverpleging nodig heeft, vraagt volgens Zilveren Kruis ongeveer tien uur zorg per geopereerde persoon. Tegelijkertijd neemt de vraag naar oogzorg toe: door de vergrijzing stijgt het aantal mensen met gezichtsstoornissen zoals staar tussen 2018 en 2040 naar verwachting met meer dan 50 procent.

Wijkverpleging komt niet meer standaard langs

Terwijl de zorgvraag groeit, wordt professionele hulp bij oogdruppelen minder vanzelfsprekend. Coöperatie VGZ stelt dat oogdruppelen in principe geen taak meer is van professionele zorgverleners, behalve wanneer iemand cognitief of fysiek ernstig beperkt is. Volgens de zorgverzekeraar gaat landelijk nog altijd circa 24 miljoen euro per jaar op aan hulp bij het oogdruppelen.

Steeds vaker wordt daarom eerst gekeken of iemand zelf, met een hulpmiddel of met hulp uit de eigen omgeving kan druppelen. Dat kan flink schelen in de benodigde zorg. Bij thuiszorgorganisatie Thebe worden sinds de invoering van zo’n regionale aanpak volgens VGZ 51 procent minder mensen door de wijkverpleging geholpen met oogdruppelen.

Zelfstandig druppelen geeft meer eigen regie

“Wanneer een cliënt een handeling als oogdruppelen weer zelfstandig kan uitvoeren, geeft dat meer eigen regie en vrijheid”, zegt Lisa van Weersel, adviseur zorgtechnologie en innovatie bij ouderenzorgorganisatie Liberein. “Je bent dan minder afhankelijk van een zorgverlener en kunt de handeling uitvoeren op het moment dat het jou uitkomt. Technologische hulpmiddelen kunnen daarin een mooie ondersteuning zijn om mensen te helpen zo lang mogelijk zelfredzaam te blijven.”

Bestaande hulpmiddelen lossen niet de hele handeling op

Druppelbrillen bestaan al langer en helpen bijvoorbeeld om het flesje boven het oog te positioneren. Daarmee is niet voor iedere gebruiker de volledige handeling opgelost. Thuiszorgorganisatie Rivas beschrijft dat de wijkverpleging alsnog moet komen druppelen wanneer iemand onvoldoende kracht heeft om het flesje zelf te bedienen.

“Een oogdruppel toedienen duurt misschien een minuut, maar als daar telkens een zorgverlener voor nodig is, wordt zo’n kleine handeling ineens een groot zorgprobleem”, zegt Lars van den Broek, medeoprichter van Oculoo. “De 24 miljoen euro die daar jaarlijks mee gemoeid is, laat zien hoeveel capaciteit hierin verdwijnt. Als we meer mensen in staat stellen om zelf te druppelen, kunnen zorgverleners hun tijd besteden waar die echt nodig is.”

Nieuwe druppelbril helpt ook bij het knijpen

Oculoo brengt in november een nieuwe druppelbril op de markt. Waar bestaande druppelbrillen vooral helpen bij het positioneren, ondersteunt de nieuwe bril ook bij het stabiel houden en indrukken van het flesje.

Ook voor minims en andere eenmalige oogdruppelpipetten ontwikkelde het bedrijf een variant. Beide worden vanaf november verkrijgbaar via apotheken.